Metformine is de hoeksteen bij de behandeling van diabetes type 2. Langdurig gebruik van dit middel kan leiden tot een tekort aan vitamine B12 (B12). Dat tekort kan vermoeidheid, bloedarmoede en klachten van het zenuwstelsel veroorzaken.
Er zijn in Nederland ongeveer 800.000 mensen met de diagnose diabetes type 2. Van die 800.000 gebruikt ongeveer 70 procent metformine om het risico op hart- en vaatziekten te verkleinen. Klachten en verschijnselen zoals vermoeidheid, bloedarmoede en klachten van het zenuwstelsel komen überhaupt vaak voor, en worden dan meestal geweten aan de ziekte diabetes of aan veroudering. Onder leiding van internist dr. Adriaan Kooy van Ziekenhuis Bethesda en het Bethesda Diabetes Research Centrum en prof. dr. Coen Stehouwer uit Maastricht, hebben de onderzoekers van de HOME studie geconstateerd dat door het gebruik van metformine een tekort aan B12 kan ontstaan: 1 op de 13 patiënten krijgt een klinisch relevant B12 tekort binnen 4 jaar behandeling.
Het kan nuttig zijn om eenmaal per jaar de B12 spiegel te controleren bij metforminegebruikers of in ieder geval een mogelijk B12 tekort door metformine te overwegen als patiënten klachten hebben die in dat beeld passen.
Het onderzoek toont ook nog maar eens aan dat zelfs bij geneesmiddelen die miljoenen mensen decennialang gebruiken, toch nog nieuwe en belangrijke bijwerkingen kunnen worden ontdekt, in dit geval een bijwerking die makkelijk te voorkomen en (vroegtijdig!) te behandelen is. Een langer bestaand B12 tekort kan leiden tot onherstelbare zenuwschade, bij diabetes in dat geval veelal ten onrechte geduid als gevolg van de ziekte zelf met de diagnose ‘diabetische neuropathie’.
Metformine blijft volgens de huidige inzichten een belangrijk middel bij diabetes type 2 met een grote bijdrage om hart- en vaatziekten te voorkomen. Daarom is tijdige onderkenning en aanvulling van een eventueel B12 tekort door metformine van groot belang.