Prematuren retinopathie (ROP) is een aandoening die kan ontstaan in het netvlies van te vroeg geboren kinderen. In het netvlies treedt een verstoring op van de uitgroei van de normale bloedvaten. Dit kan leiden tot afwijkende bloedvaten (vaatnieuwvorming). Deze kunnen aan het netvlies trekken waardoor dit uiteindelijk plaatselijk of geheel los kan raken.
Oorzaken
Tijdens de zwangerschap groeien de bloedvaten in het netvlies vanuit het gebied rond de oogzenuw geleidelijk uit naar de randen van het netvlies. Pas bij een zwangerschapsduur van 38 tot 40 weken is de uitgroei van de bloedvaten in het netvlies voltooid. Te vroeg geborenen hebben nog ‘onrijpe’ netvliesvaten waarvan de verdere uitgroei verstoord kan raken, waardoor ROP ontstaat. Veel factoren zijn van invloed op de uitgroei van de bloedvaten waaronder:
- de zwangerschapsduur bij de geboorte (hoe korter de zwangerschap, hoe groter het deel van het netvlies dat nog voorzien moet worden van bloedvaten, des te hoger de kans op ROP);
- het geboortegewicht;
- meerlingzwangerschappen;
- het aantal dagen en de manier waarop zuurstof toegediend werd (met of zonder kunstmatige beademing);
- andere factoren, zoals het optreden van ademhalingsstilstanden, slechte ontplooiing van de longen, ernstige algemene infecties met hoge koorts (sepsis), bloedtransfusies, tekort aan vitamine E tijdens de periode volgend op de vroeggeboorte of operaties in de eerste weken na de geboorte.
Vaak spelen meerdere factoren tegelijk een rol.
Voorkomen
Helaas is er nog geen mogelijkheid om ROP bij te vroeg geborenen te voorkomen. Door vooruitgang in de behandelmogelijkheden van kinderartsen/neonatologen kunnen steeds jongere kinderen in leven gehouden worden. Bij hen is de kans om ROP te ontwikkelen echter het grootst.
Screening en diagnose
De afwijkingen in het netvlies bij prematuren zijn meestal op te sporen door regelmatig onderzoek door de oogarts.
Verloop
ROP ontstaat meestal in de vijfde tot de zevende week na de vroeggeboorte. Per week kan de ernst van de ROP toenemen. Bij de meeste kinderen treedt spontane teruggang van de afwijkingen in het netvlies op, zonder blijvend zichtbare afwijkingen.
Behandeling
Als er geen spontane teruggang plaatsvindt van de afwijkingen in het netvlies, dan kan het afwijkend weefsel worden bevroren of met laser worden behandeld. De noodzaak tot behandeling hangt af van de:
- plaats van de afwijkende vaten in het netvlies;
- ernst van de afwijking;
- mate van progressie van de afwijkingen.
Soms is herhaalde behandeling nodig. In de vergevorderde stadia van ROP kan geprobeerd worden iets van de visuele functie te behouden door een glasvochtoperatie (vitrectomie).
Deze tekst is ontleend aan de folder 'Prematuren retinopathie' van het Nederlands Oogheelkundig Genootschap (NOG).